Lepsza niż Harry Potter

Niewiele miejscowości w okolicy może się pochwalić tym, że stały się sceną dla literatury. Koszyce doczekały się takiego wyróżnienia za sprawą Grażyny Sendal-Iwanickiej. W sobotę odbyła się promocja jej książki "Dom pod szczęśliwą czwórką".

Choć autorka mieszkała w Koszycach tylko przez pięć pierwszych lat życia, okres na tyle zapadł jej w pamięć, że to właśnie tutaj ulokowała akcję swojej opowieści. Nie w Gliwicach, gdzie zamieszkała po wojnie, nie w Warszawie, w której mieszka od 1953 roku, ale właśnie w osadzie z dzieciństwa. - Choć byłam małym dzieckiem, zapamiętałam mnóstwo rzeczy. Te wspomnienia stały się potem fundamentem mojej opowieści - mówi. Był to czas o tyle niezwykły, że przypadł na lata drugiej wojny światowej i okres tuż po jej zakończeniu. To właśnie w tamtym czasie osadziła akcję książki. Opowieść rozpoczyna się w listopadzie 1944 roku, a kończy w styczniu 1945. - Uznałam, że to okres przełomowy, od schyłku wojny po początki tak zwanej niepodległości - mówi.

Koszycka rzeczywistość na kartach książki została przetworzona na potrzeby literatury, ale opisy miejsc, zdarzeń, ludzi są bardzo realne. Ludzie występują po prawdziwymi imionami. Część z bohaterów sama się zresztą przyczyniła do nadania jej ostatecznego kształtu. Było to możliwe, gdyż pierwotna wersja książki była drukowana w odcinkach w "Gazecie Koszyckiej". - Ludzie spotykali mnie później na ulicy i podpowiadali, żeby wprowadzić to czy inne wydarzenie, opowiadali swoje historie. Z wielu tych uwag i podpowiedzi skorzystałam - mówi autorka, która jako jedyna występuje pod pseudonimem Basi, kilkuletniej dziewczynki, która oczyma dziecka ogląda rzeczywistość sprzed 60 lat. - Najtrudniej było to, co się widziało jako dziecko opisać potem, będąc już dojrzałym człowiekiem - przyznaje.

Do wydania "Domu pod szczęśliwą czwórką" przyczynił się samorząd koszycki, który sfinansował przedsięwzięcie. W czasie sobotniego wieczoru autorskiego Grażyna Sendal-Iwanicka opowiadała o kulisach powstania książki i rozmawiała z czytelnikami. Można się było też zapoznać z jej fragmentami, które czytała wspólnie z Katarzyną Maliszewską, uczennicą II klasy koszyckiego Gimnazjum. Wybór to nieprzypadkowy. To właśnie Kasia razem z rodzicami mieszka dzisiaj w domu pod szczęśliwą czwórką, który nadal stoi w Koszycach przy ulicy Krótkiej. Na pytanie dla kogo napisała książkę odparła: - Myślałam przede wszystkim o dwóch grupach osób. Po pierwsze o tych, którzy tamte czasy pamiętają. Myślę, że będzie to dla nich wspaniała podróż do lat młodości. Napisałam te książkę również dla młodych, dla których żelazka na węgiel czy tarki do prania to prehistoria.

Choć Grażyna Sendal-Iwanicka dawno wyprowadziła się z Koszyc, wraca tutaj bardzo często, co najmniej kilka razy w roku. Osoby zainteresowane kupnem książki "Dom pod szczęśliwą czwórką" powinny zgłosić się do Muzeum Regionalnego Ziemi Koszyckiej. Opowieść doczekała się już zresztą pierwszych recenzji. Wnuk autorki stwierdził, że "to lepsze niż Harry Potter".

 ALEKSANDER GĄCIARZ

(artykuł z "Dziennika Polskiego", 29 września 2008 r.)

Uczestnicy spotkania
Uczestnicy spotkania	Pani Grażyna Sendal-Iwanicka wręcza egzemplarz swojej książki pani Danucie Kielian	Kasia Moliszewska czyta fragmenty "Domu pod szczęśliwą czwórką"	Dyskusja nad książką	Wójt Gminy Stanisław Rybak wręcza autorce kwiaty
Grażyna Sendal-Iwanicka opowiada o swojej książce	Dyrektor Muzeum Stanisław Szymański dziękuje za wieczór autorski

26 września w Muzeum Ziemi Koszyckiej spotkali się bibliotekarze powiatu proszowickiego. To pierwsze z cyklu "Jesiennych spotkań koszyckich" zorganizowanych wspólnie przez Wójta Gminy Koszyce i Dyrektor Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Proszowicach. W konferencji, której tematem przewodnim były właśnie książki i kondycja bibliotek, wzięli również udział przedstawiciele władz powiatowych, członkowie Gminnej Komisji Oświaty, dyrektorzy szkół znajdujących się na terenie gminy oraz Pani Dyrektor Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie.

Spotkanie rozpoczęła niezwykle liryczna i nastrojowa prezentacja slajdów dotycząca miejsca, w którym się ono odbywa. Bez słów, a jedynie dzięki obrazom i melodiom klezmerskim przypomniano historię powstania koszyckiego muzeum: od ruin synagogi do pomysłu, poprzez kolejne etapy renowacji i wreszcie bogaty dorobek niespełna półtorarocznej działalności.

Z kolei uczestnicy wysłuchali wykładu "O bibliotekach, bibliotekarzach i książkach" ks. prof. Zbigniewa Trzaskowskiego. Prelegent w swym wystąpieniu przypomniał rolę bibliotek na przestrzeni wieków, począwszy od Biblioteki Aleksandryjskiej, średniowiecznych skryptoriów i bibliotek klasztornych. Następnie wspólnie ze słuchaczami zastanawiał się czym dziś są bibliotekarze, biblioteki i książki. Jaką odgrywają rolę. Jak ich sytuacja wygląda w Polsce, zwłaszcza w małych miejscowościach, a jak np. w bogatych krajach skandynawskich. Jakie związki i zależności dostrzega się między istnieniem sieci bogato wyposażonych bibliotek, a sytuacją ekonomiczną danego kraju.

Ksiądz profesor zwrócił uwagę na ars bene legendi, czyli sztukę dobrego czytania. Mówił, że w Polsce często np. poprzez złe warunki lokalowe czy niedofinansowanie marginalizuje się pracę bibliotekarza i samą bibliotekę, a przecież to miejsce powinno być docenione ze względu choćby na swą rolę kulturotwórczą.

Odpowiedzi na pytania i zasygnalizowane problemy udzieliła pani mgr Anna Wiśniewska - Dyrektor Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie. Zapoznała zebranych z wdrażanym od sierpnia 2008 programem "Biblioteka+". Zgodnie z jego założeniami w 2300 miejscowościach do 20 tys. mieszkańców mają powstać nowe, nowoczesne biblioteki. Biblioteki będące równocześnie miejscem spotkań, z bogatą ofertą, czynne do późna, udostępniające swoje zbiory i sale zarówno uczniom odrabiającym lekcje, jak i chcącym się spotkać seniorom. Pani Dyrektor wskazała już istniejące w Polsce tego typu biblioteki. Mówiła również o innych programach, realizowanych np. przez Instytut Książki, o staraniach Ministerstwa Kultury, o tym co dzieje się w "świecie bibliotek i bibliotekarzy".

Kolejnym punktem były prezentacje autorskie twórców związanych z ziemią koszycką - pani Grażyny Sendal-Iwanickiej oraz pana Stanisława Przybyszewskiego. Warte uwagi nowości wydawnicze skierowane do dzieci, młodzieży i dorosłych oraz tytuły pretendujące do Nagrody Literackiej Nike 2008 omówiła pani Agnieszka Fluda-Krokos - pracownik biblioteki Polskiej Akademii Nauk. Spotkanie zakończył występ kwartetu artystów związanych z Operetką Krakowską.

Wójt Gminy Stanisław Rybak wita uczestników konferencji		Uczestnicy konferencji	Przemawia Katarzyna Wawrzeń Dyrektor Powiatowej Biblioteki w Proszowicach	Uczestnicy konferencji
Uczestnicy konferencji				Wykład ks. prof. Zbigniewa Trzaskowskiego
Uczestnicy konferencji	Prezentacja autorska książki pt. "Dom pod szczęśliwą czwórką" pani Grażyny Sendal-Iwanickiej	Przemawia pani Anna Wiśniewska Dyrektor Biblioteki Wojewódzkiej w Krakowie	Uczestnicy konferencji
Uczestnicy konferencji	Prezentacja autorska książek pana Stanisława M. Przybyszewskiego	Agnieszka Fluda-Krokos - pracownik biblioteki Polskiej Akademii Nauk mówi o nowościach wydawniczych	Występ artystyczny
Występ artystyczny			Zakończenie konferencji - podziękowanie uczestnikom

W dniu 23 września 2008 r. z inicjatywy Wójta Gminy Koszyce pana Stanisława Rybaka odbyło sie spotkanie z udziałem profesora Feliksa Kiryka, pracownika naukowego Akademii Pedagogicznej w Krakowie.

Profesor Kiryk wystąpił z wykładem o roli w historii Polski regentki Elżbiety Łokietkówny, która w latach 1374-1379 sprawowała rządy w imieniu syna Ludwika Węgierskiego, króla Polski i Węgier. Tym spotkaniem został zainicjowany w Muzeum Ziemi Koszyckiej im. Stanisława Boducha rok kulturalny 2008/2009 poświecony historii miasta i gminy Koszyce.

Przy pełnej sali profesor Kiryk wygłosił znakomitą godzinną prelekcję bogatą nie tylko w fakty historyczne dotyczące wieku XIV, miejsca ówczesnej Polski w Europie i jej związków z Węgrami, ale także w ciekawe anegdoty i legendy związane z wydarzeniami historycznymi tamtej epoki.

Słuchacze z wielkim zaciekawieniem przysłuchiwali się wykładowi, a niewątpliwie porwała ich nie tylko erudycja i talent popularyzatorski prelegenta, ale i jego ujmująca osobowość.

Profesor Kiryk wyraził na koniec chęć dalszej współpracy z Muzeum w celu przybliżenia mieszkańcom Koszyc innych problemów historycznych, w tym historii naszego miasta.

Profesor Feliks Kiryk ogląda zbiory muzeum, towarzyszą mu Wójt Gminy Koszyce Stanisław Rybak i dyrektor muzeum Stanisław Szymański	Wójt Stanisław Rybak wita uczestników wykładu	Profesor Feliks Kiryk	Uczestnicy spotkania
Uczestnicy spotkania	Podziękowanie

Płakały dzieci, z białymi różami w dłoniach, płakali dorośli, w wypełnionym po brzegi koszyckim kościele. W sobotnie przedpołudnie pożegnano 34. letniego druha ochotnika Sebastiana Pokigo - naczelnika OSP Koszyce, który zmarł na chorobę nowotworową.

Uroczystości żałobne rozpoczęły się w kościele parafialnym w Koszycach, gdzie ks. kanonik Adam Pawlik przypomniał postać zmarłego w czwartek 34. letniego naczelnika OSP Koszyce.

- Jeszcze w maju szczęśliwy przyprowadził syna do sakramentu Pierwszej Komunii Świętej. Był oddany rodzinie, i nie mniej swojej straży pożarnej w Koszycach, której był komendantem. Nie miał nawet 34 lat, bo 34 lata skończyłby dopiero 24 listopada. Odszedł w wieku Chrystusowym do Pana - mówił proboszcz z Koszyc.

Żałobny kondukt pogrzebowy, który przeszedł ulicami miasta Koszyce poprzedzało osiem pocztów sztandarowych. Wśród przybyłych delegacji nie zabrakło przedstawicieli KP PSP, Zarządu Powiatowego ZOSP RP (z prezesem), wójta gminy Pałecznica wraz z naczelnikiem OSP Pałecznica (obaj w mundurach). Obok jednostek z gminy Koszyce licznie przybyli druhowie z gminy Nowe Brzesko, obecne były delegacje i poczty sztandarowe z Oddziału Gminnego ZOSP Nowe Brzesko, OSP Nowe Brzesko i OSP Śmiłowice. Obecni byli m.in. komendant gminny ZOSP Nowe Brzesko, prezes OSP Śmiłowice i naczelnik OSP Nowe Brzesko z liczną delegacją swojej jednostki. Ruch Pożarniczy z gminy Koszyce reprezentowały poczty i delegacje z OSP Koszyce, OSP Rachwałowice, OSP Książnice Wielkie i OSP Łapszów. Obecna była przewodnicząca Rady Powiatu Proszowice. Wśród kilkuset osób biorących udział w uroczystościach pogrzebowych wyróżniały się dzieci z III klasy SP Koszyce, do której uczęszcza syn zmarłego - Jakub, wszystkie niosły białe róże.

- Sebastian żył strażą, jak mało kto. W ubiegłym roku mieliśmy 110 wyjazdów, z czego on nie był zaledwie na trzech. Na początku 2004 roku Sebastian został naczelnikiem, a ja prezesem OSP Koszyce. Na ostatniej akcji był 30 lipca, dzień później był już w szpitalu. Rozmawiałem z nim w przeddzień śmierci, podtrzymywałem go na duchu. Każdy z nas wierzył, że uda mu się wygrać z tą chorobą. Współpracowało nam się razem bardzo dobrze. Drugiego takiego już nie będzie... - mówi ze smutkiem Krzysztof Kabziński prezes OSP Koszyce.

Naczelnika, który odszedł na wieczną wartę pożegnały strażackie syreny zamontowane na remizie i wozach bojowych. Ostatnim zdaniem wypowiedzianym do dowódcy koszyckiej straży były słowa jej prezesa na cmentarzu. - Sebek, syreny wyją, a TY nie biegniesz...???...

Chwilę później na koszyckiej nekropoli słychać było już tylko głośny płacz...

Tekst i fot. Arkadiusz Fularski
Prezes Powiatowy OSP

Wspomnienie...

Sebastian Pokigo - komendant OSP Koszyce odbiera kluczyki od przekazanego przez gminę wozu bojowego. (18 września 2005r.)	Sebastian Pokigo prowadzi drużynę OSP Koszyce na gminnych zawodach sportowo-pożarniczych. (6 lipca 2008)	Sebastian Pokigo odbiera dyplom dla OSP Koszyce podczas gminnych zawodów sportowo-pożarniczych. (6 lipca 2008)